GSM (Global System for Mobile Communication) là tập hợp các giao thức và công nghệ cho phép các thiết bị di động giao tiếp với mạng di động và với nhau. Bài viết này của HHN TECH giải thích GSM là gì, mạng GSM hoạt động ra sao, GSM production là gì và tình hình tắt sóng 2G hiện nay.

1. GSM là gì?

GSM, viết tắt của Global System for Mobile communication (Hệ thống thông tin di động toàn cầu), là tiêu chuẩn do Viện tiêu chuẩn viễn thông châu Âu (ETSI) phát triển để mô tả các giao thức cho mạng di động kỹ thuật số thế hệ thứ hai (2G). Nói ngắn gọn, mạng GSM là mạng di động 2G cho phép gọi thoại, nhắn tin SMS và truyền dữ liệu tốc độ thấp thông qua thẻ SIM. Trong nhiều năm, đây là tiêu chuẩn di động được dùng rộng rãi nhất thế giới.

GSM lần đầu tiên được giới thiệu vào đầu những năm 1990
GSM lần đầu tiên được giới thiệu vào đầu những năm 1990

GSM xuất hiện vào đầu những năm 1990 và là nền tảng cho nhiều công nghệ di động về sau. Các thế hệ 3G (UMTS) và 4G (LTE) đều được phát triển theo hướng kế thừa, tương thích và chuyển vùng với hệ sinh thái GSM, nhờ đó người dùng có thể chuyển dần từ thế hệ cũ sang mới mà vẫn giữ được thẻ SIM và số điện thoại. GSM đã thay đổi cách chúng ta giao tiếp khi đưa gọi thoại số, nhắn tin văn bản và truyền dữ liệu lên mạng di động.

1.1. Những đặc điểm chính của GSM

  • Là mạng kỹ thuật số, dùng kỹ thuật đa truy cập phân chia theo thời gian (TDMA) kết hợp phân chia theo tần số.
  • Dùng thẻ SIM để nhận dạng thuê bao, giúp đổi thiết bị mà vẫn giữ số.
  • Hỗ trợ thoại, SMS và dữ liệu (GPRS/EDGE) ở tốc độ thấp.
  • Có cơ chế xác thực và mã hóa để bảo vệ cuộc gọi và thuê bao.
  • Hỗ trợ chuyển vùng giữa các nhà mạng và quốc gia.

1.2. GSM khác gì với 3G, 4G, 5G?

GSM thuộc thế hệ 2G, ưu tiên thoại và tin nhắn. 3G bổ sung dữ liệu băng rộng ở mức cơ bản, 4G (LTE) hướng tới internet di động tốc độ cao và 5G tiếp tục nâng tốc độ, giảm độ trễ. Vì vậy GSM không phù hợp với xem video, họp trực tuyến hay các ứng dụng đòi hỏi băng thông lớn.

2. GSM production là gì?

Đây là truy vấn nhiều người tìm nhưng không liên quan đến mạng di động. Trong ngành dệt may, in ấn, bao bì và sản xuất giấy, GSM là viết tắt của “grams per square metre” (gram trên mét vuông), tức định lượng của vật liệu. Cụm “GSM production” thường được hiểu là việc sản xuất, kiểm soát hoặc đặt hàng vải, giấy theo một định lượng GSM nhất định.

  • Với vải: GSM cho biết 1 mét vuông vải nặng bao nhiêu gram. Chỉ số càng cao thì vải thường càng dày và nặng hơn; chỉ số thấp thường mỏng, nhẹ hơn. Ví dụ áo thun, vải lót, vải khoác thường dùng các mức GSM khác nhau tùy mục đích.
  • Với giấy và bìa: GSM thể hiện độ dày tương đối của giấy. Giấy in văn phòng, giấy danh thiếp, bìa catalogue thường có định lượng khác nhau.
  • Trong sản xuất: nhà máy hoặc xưởng ghi định lượng GSM vào đơn hàng, thông số kỹ thuật và kiểm tra chất lượng để bảo đảm lô hàng đúng yêu cầu của khách.

Cần lưu ý đừng nhầm hai nghĩa: GSM trong viễn thông là Global System for Mobile Communication, còn GSM trong sản xuất vải/giấy là đơn vị định lượng g/m². Khi đọc tài liệu hoặc báo giá, hãy dựa vào ngữ cảnh để xác định nghĩa đúng. Phần còn lại của bài tập trung vào GSM trong viễn thông.

3. Cấu trúc của mạng GSM

Cấu trúc GSM bao gồm bốn hệ thống trung tâm. Dưới đây là các thành phần chính trong cấu trúc của mạng GSM:

  • Mạng và chuyển mạch (NSS – Network Switching System)
  • Trạm di động (MS – Mobile Station)
  • Hệ thống trạm gốc (BSS – Base Station Subsystem)
  • Phân hệ khai thác và bảo dưỡng (OSS – Operations and Support System)
Cấu trúc GSM bao gồm bốn hệ thống trung tâm
Cấu trúc GSM bao gồm bốn hệ thống trung tâm

3.1. Mạng và chuyển mạch (NSS – Network Switching System)

NSS quản lý luồng và xử lý cuộc gọi cho các thiết bị di động di chuyển giữa các trạm gốc. Hệ thống chuyển mạch bao gồm các đơn vị chức năng dưới đây:

Trung tâm chuyển mạch dịch vụ di động (MSC – Mobile Services Switching Center): Là phần không thể thiếu trong kiến trúc mạng GSM. MSC chuyển mạch cuộc gọi giữa các thiết bị di động và người dùng mạng cố định hoặc mạng di động khác. MSC cũng giám sát các dịch vụ di động, gồm đăng ký, cập nhật vị trí và chuyển tiếp cuộc gọi đến người dùng chuyển vùng.

Bộ ghi định vị thường trú (HLR – Home Location Register): Là cơ sở dữ liệu lưu trữ và quản lý đăng ký thuê bao, cung cấp dữ liệu cho từng người dùng cùng vị trí đã biết gần nhất. HLR được xem là cơ sở dữ liệu quan trọng nhất vì lưu bản ghi lâu dài về người dùng. Khi đăng ký dịch vụ với một nhà khai thác, thuê bao được ghi danh vào HLR của nhà khai thác đó.

Bộ đăng ký vị trí tạm trú (VLR – Visitor Location Register): VLR cung cấp thông tin thuê bao cần thiết để MSC phục vụ người dùng, gồm phiên bản ngắn hạn của phần lớn dữ liệu trong HLR. Thông thường VLR được triển khai như một thành phần của MSC nhưng cũng có thể chạy độc lập.

Equipment Identity Register (EIR): Thành phần này xác định thiết bị di động nào được phép dùng trên hệ thống. EIR có danh sách các thiết bị, mỗi thiết bị được nhận dạng bằng mã số nhận dạng thiết bị di động quốc tế (IMEI – International Mobile Equipment Identity).

Trung tâm xác thực (Authentication Center – AuC): AuC cung cấp các yếu tố xác minh và mã hóa để bảo đảm danh tính người dùng và quyền riêng tư của cuộc gọi. Đây là nơi lưu khóa bí mật tương ứng với khóa trong thẻ SIM, giúp nhà mạng hạn chế gian lận.

3.2. Trạm di động (MS)

Trạm di động là điểm truy cập mà người dùng dùng để kết nối với mạng. Đây là thiết bị có Mô đun nhận dạng thuê bao (SIM – Subscriber Identity Module). SIM liên kết thiết bị với một thuê bao riêng lẻ, cho phép thiết bị kết nối với hệ thống trạm gốc (BSS) gần nhất.

3.3. Hệ thống trạm gốc (BSS – Base Station System)

BSS là cầu nối giữa hệ thống mạng (Network Subsystem) và trạm di động. BSS gồm 2 phần:

Trạm BTS (Base Transceiver Station): BTS chịu trách nhiệm về giao thức kết nối vô tuyến với MS và chứa các bộ thu phát vô tuyến của cell. Mỗi trạm BTS gồm các bộ thu phát và anten. Tùy mật độ người dùng của cell, mỗi BTS có thể gồm từ 1 đến 16 bộ thu phát.

Mỗi trạm BTS bao gồm các bộ thu phát và anten
Mỗi trạm BTS bao gồm các bộ thu phát và anten

Bộ điều khiển trạm gốc (BSC – Base Station Controller): BSC quản lý tài nguyên vô tuyến của một hoặc nhiều trạm BTS, quản lý cấu hình kênh vô tuyến và chuyển giao. BSC là liên kết giữa thiết bị di động và MSC, đồng thời phân bổ các dải tần số và khe thời gian cho MS.

3.4. OSS (Operations Support System)

OSS là sự kết hợp của quy trình, dữ liệu, ứng dụng và công nghệ giúp nhà cung cấp quản lý mạng. Nhà mạng có thể dùng OSS để:

  • Cấu hình các thành phần mạng
  • Quản lý và cấu hình các dịch vụ mà nhà mạng cung cấp
  • Xử lý lỗi hệ thống và quản lý trạng thái của hệ thống
  • Giám sát hiệu suất dựa trên các chỉ số KPI về chất lượng dịch vụ và chất lượng trải nghiệm

4. Cách thức hoạt động của GSM

Hạ tầng mạng GSM cho phép chuyển vùng quốc tế giữa các nhà mạng có thỏa thuận, giúp duy trì kết nối khi người dùng di chuyển giữa các quốc gia. Dưới đây là các bước hoạt động của GSM:

  • Bước 1: Người dùng bắt đầu tương tác thông qua thiết bị có lắp thẻ SIM.
  • Bước 2: Thiết bị được nhận dạng khi kết nối với trạm BTS gần nhất tại vị trí đó.
  • Bước 3: Thiết bị và trạm BTS giao tiếp qua sóng vô tuyến trên các tần số đã được ấn định.
  • Bước 4: Tín hiệu đến Bộ điều khiển trạm gốc (BSC), nơi quản lý các trạm BTS và tài nguyên của chúng.
  • Bước 5: BSC gửi tín hiệu đến Trung tâm chuyển mạch di động (MSC), điểm trung tâm trong định tuyến cuộc gọi.
  • Bước 6: MSC yêu cầu thông tin chi tiết về thuê bao và vị trí của thuê bao từ HLR (và VLR).
  • Bước 7: MSC thiết lập đường dẫn và liên lạc với thiết bị của bên được gọi để định tuyến cuộc gọi.
  • Bước 8: Trong cuộc gọi hoặc phiên dữ liệu, giọng nói và dữ liệu được số hóa rồi truyền qua mạng GSM.
  • Bước 9: Khi người dùng di chuyển, mạng thực hiện chuyển giao (handover) sang cell khác mà không làm gián đoạn cuộc gọi.
  • Bước 10: Khi kết thúc, kết nối được giải phóng và MSC cập nhật trạng thái để tài nguyên được dùng cho thuê bao khác.

4.1. Xác thực và mã hóa trong GSM

Khi thiết bị kết nối, mạng xác thực thuê bao dựa trên khóa bí mật gắn với SIM và dữ liệu ở AuC mà không cần gửi khóa này qua sóng vô tuyến. Sau đó đường truyền vô tuyến được mã hóa. Tuy nhiên, do GSM là công nghệ cũ nên các thuật toán bảo mật của nó không còn được coi là mạnh so với 4G và 5G, vì vậy không nên xem SMS là kênh tuyệt đối an toàn, nhất là với mã xác thực quan trọng.

5. Lợi ích và hạn chế của mạng GSM

5.1. Lợi ích

Tính phổ biến, khả năng tương thích và chi phí hạ tầng hợp lý từng khiến GSM trở thành lựa chọn trên toàn thế giới. Dưới đây là một số lợi ích mà GSM mang lại:

Khả năng tương thích: GSM tương thích với nhiều loại thiết bị, gồm điện thoại thông minh, điện thoại phổ thông (feature phone) và thiết bị IoT đời đầu.

Chuyển vùng toàn cầu: Mạng GSM có mặt ở rất nhiều quốc gia, giúp người dùng chuyển vùng ở nước ngoài mà vẫn dùng SIM của mình.

Bảo mật: Mạng dùng thuật toán xác thực và mã hóa để hạn chế truy cập trái phép vào cuộc gọi và dữ liệu, dù mức bảo mật này đã kém hơn các thế hệ mới.

Độ tin cậy và vùng phủ: Sóng GSM ở dải tần thấp truyền xa và xuyên vật cản tốt, từng giúp phủ sóng cả vùng xa xôi.

Hiệu quả: GSM được thiết kế để dùng phổ tần hiệu quả ở thời điểm ra đời, cho phép nhiều thuê bao dùng chung tài nguyên vô tuyến.

GSM được biết đến với độ tin cậy, cung cấp vùng phủ sóng và chất lượng cuộc gọi nhất quán
GSM được biết đến với độ tin cậy, cung cấp vùng phủ sóng và chất lượng cuộc gọi nhất quán

5.2. Hạn chế

Giới hạn tốc độ dữ liệu: Tốc độ dữ liệu của GSM rất chậm so với 3G, 4G và 5G, không phù hợp để xem video độ nét cao hay tải file lớn.

Công nghệ cũ: GSM là công nghệ 2G; ngành công nghiệp và các nhà mạng đã tập trung đầu tư vào 4G và 5G, nên hỗ trợ và phát triển cho hạ tầng 2G ngày càng hạn chế.

Bảo mật hạn chế: Cơ chế mã hóa cũ dễ bị tấn công hơn so với các chuẩn mới.

Chất lượng thoại và trải nghiệm: Thoại GSM cơ bản không đạt chất lượng như thoại HD qua 4G/5G (VoLTE).

6. So sánh GSM, CDMA và LTE

Dưới đây là bảng so sánh GSM, CDMA và LTE:

Công nghệGSMCDMALTE
Thế hệ2G2G, 3G4G
Kỹ thuật đa truy cậpTDMACDMAOFDMA
Tốc độ truyền dữ liệuLên đến 384 Kbps (GPRS/EDGE)Lên đến 2,4 Mbps (CDMA2000 1xRTT)Lên đến 100 Mbps (LTE)
Độ trễVừa phảiVừa phảiThấp
Hiệu suất quang phổThấpVừa phảiCao
Dải tần sốNhiều loại (850 MHz, 900 MHz, 1800 MHz, 1900 MHz)Nhiều loại (450 MHz, 800 MHz, 1900 MHz, 2100 MHz)Nhiều loại (700 MHz, 800 MHz, 1800 MHz, 2600 MHz)
Ưu điểm chínhPhạm vi phủ sóng rộng, khả năng tương thích ngượcTăng dung lượng, chất lượng cuộc gọi tốt hơn, khả năng tương thích ngượcDữ liệu tốc độ cao, độ trễ thấp, sử dụng phổ hiệu quả
Ứng dụng chínhCuộc gọi thoại, tin nhắn văn bảnDịch vụ thoại và dữ liệuInternet di động, phát video trực tuyến, ứng dụng thời gian thực

7. Hiện trạng tắt sóng 2G (GSM)

Trên thế giới, nhiều quốc gia và nhà mạng đã và đang ngừng hoặc thu hẹp mạng 2G để giải phóng tần số cho 4G và 5G. Tại Việt Nam, cơ quan quản lý và các nhà mạng đã triển khai lộ trình chuyển đổi, trong đó thuê bao dùng thiết bị chỉ hỗ trợ 2G được khuyến cáo và yêu cầu chuyển sang thiết bị 4G trở lên. Thời điểm và phạm vi cụ thể có thể khác nhau theo nhà mạng, vì vậy bạn nên kiểm tra thông báo mới nhất từ nhà mạng đang sử dụng.

7.1. Tắt 2G ảnh hưởng đến ai?

  • Người dùng điện thoại phổ thông đời cũ: máy chỉ có 2G sẽ không còn nghe gọi, nhắn tin được khi mạng 2G ngừng. Cần thay bằng máy có 4G và hỗ trợ VoLTE.
  • Thiết bị IoT, định vị, báo động, đồng hồ điện nước dùng module 2G: cần kiểm tra module và có kế hoạch nâng cấp lên LTE-M, NB-IoT hoặc 4G.
  • Hệ thống cũ như POS, máy chấm công, thiết bị giám sát dùng SIM 2G: nên rà soát nhà cung cấp để thay thế kịp thời.

7.2. Cần làm gì để không bị gián đoạn?

  • Kiểm tra máy có hỗ trợ 4G/VoLTE hay không trong phần cài đặt hoặc thông số của máy.
  • Liên hệ nhà mạng để đổi SIM nếu SIM quá cũ không hỗ trợ 4G.
  • Với thiết bị công nghiệp, lập danh sách thiết bị dùng 2G và lên kế hoạch thay module.
  • Cảnh giác với tin nhắn hoặc cuộc gọi lạ lợi dụng việc chuyển đổi để lừa đảo; chỉ làm việc qua kênh chính thức của nhà mạng.

8. Câu hỏi thường gặp về GSM

GSM là gì?

GSM là chuẩn mạng di động 2G do ETSI phát triển, hỗ trợ gọi thoại, SMS và dữ liệu tốc độ thấp thông qua SIM.

Mạng GSM là gì?

Đó là mạng di động dùng chuẩn GSM, gồm máy di động, hệ thống trạm gốc, hệ thống chuyển mạch và hệ thống khai thác bảo dưỡng phối hợp để kết nối cuộc gọi.

GSM production là gì?

Trong sản xuất vải, giấy, GSM là gram trên mét vuông, tức định lượng vật liệu. “GSM production” thường chỉ việc sản xuất hoặc kiểm soát sản phẩm theo định lượng GSM yêu cầu, không liên quan đến mạng di động.

GSM khác CDMA như thế nào?

GSM dùng TDMA và thẻ SIM để nhận dạng thuê bao, còn CDMA dùng kỹ thuật trải phổ và trước đây thường gắn thuê bao với thiết bị. Xem bảng so sánh ở trên.

2G có bị tắt không?

Nhiều nơi đã và đang tắt 2G để dành tần số cho công nghệ mới. Bạn nên theo dõi thông báo của nhà mạng để biết lịch cụ thể.

Điện thoại chỉ có 2G còn dùng được không?

Khi mạng 2G ngừng hoạt động tại khu vực của bạn, máy chỉ hỗ trợ 2G sẽ không thể sử dụng dịch vụ di động. Bạn nên chuyển sang máy có 4G trở lên.

9. Kết luận

GSM là nền tảng đã đặt nền móng cho viễn thông di động hiện đại, nhưng đang dần nhường chỗ cho 4G và 5G. Hiểu cấu trúc và cách hoạt động của GSM giúp bạn nắm được cách một cuộc gọi di động được thiết lập, đồng thời chuẩn bị tốt hơn cho việc chuyển đổi khi 2G ngừng hoạt động. Ngoài ra, nếu bạn gặp cụm “GSM production” trong ngành vải hoặc giấy, hãy hiểu đó là định lượng gram trên mét vuông. Trên đây là các thông tin giúp bạn hiểu rõ hơn về GSM (Global System for Mobile Communication) là gì. Bạn đọc cũng có thể tham khảo thêm các bài viết đã có để hiểu rõ hơn về hệ thống trạm gốc (BSS – Base Station Subsystem) là gì nhé.

Hình ảnh từ khách hàng

Tất cả đánh giá

Hỏi & Đáp

Đánh giá bài viết

Đặt câu hỏi

Tư vấn nhanhZaloFacebook